Historia Judo

JIGORO KANO I JEGO KODOKAN JUDO

Lata młodzieńcze

Jigoro Kano, reformator ju jitsu twórca współczesnego judo, urodził się 28 października 1860 roku, w wiosce Mikage (Prefektura Hyogo), położonej niedaleko miasta Kobe. Był trzecim synem przedsiębiorcy, zajmującego się początkowo produkcją tradycyjnej sake póżniej handlem częściami wyposażenia okrętów, Jerosaku Mareshiba Kano, który był potomkiem starego rodu samurajów, związanego z rządem wojskowym (szogunatem). W dzieciństwie nazywano go "mały Nobunosuke" (Nobunosuke - słynny wojownik, mizernej postury, lecz wielkiej odwagi) ponieważ był drobny i delikatny, mogło mieć to duże znaczenie na jego późniejsze zainteresowania sztukami walki wręcz. Jigoro ze nie był najstarszym synem nie mógł więc odziedziczyć rodzinnego interesu. Zamiast tego rozpoczął naukę.

11 letni Jigoro Kano wraz ze starszym o 3 lata bratem

Mając lat 11, Jigoro przeniósł się wraz ze swoją rodziną do stolicy Japonii, Tokyo. Tam uczęszczał równocześnie do dwóch szkół w jednej uczył się trudnej japońskiej kaligrafii, a w drugiej języka angielskiego. Edukację nowoczesnego typu rozpoczął w wieku 13 lat, gdy ojciec przekonany o jego talentach, zapisał go do ekskluzywnej prywatnej szkoły brytyjskiej z internatem w Shiba - Tokyo. Tam stał się prymusem. Jednak koledzy traktowali go z góry, bo był mały i wątły. W wieku 17 lat wstąpił do elitarnego Uniwersytetu Cesarskiego, gdzie później zdobył dyplom w dziedzinie ekonomiki i polityki. Następnie zaczął studiować nauki pedagogiczne. Ważne jest poznanie społecznych uwarunkowań tego okresu. Japonia weszła wówczas w etap rewolucyjnych przemian. Samuraje zaczęli tracić prestiż społeczny. Rozpoczyna się degradacja i upadek tradycyjnych sztuk wojennych (w tym także ju-jutsu), które w tym czasie nie były ani modne, ani powszechnie znane i cenione. Sztuki walki nie były zajęciem dla chłopców z dobrych domów. Toteż ani ojciec, ani jego przyjaciele nie traktowali poważnie chłopca, który postanowił szukać nauczyciela ju-jutsu. Jigoro był człowiekiem drobnej postury, nawet jak na Japończyka, miał on zaledwie 155 cm wzrostu. Niektórzy z jego rówieśników na uczelni, wykorzystywali swoją przewagę fizyczną, stosując wobec niego siłę. Cichy Kano, był jedną z ich ulubionych ofiar. Młody Kano wiedział, że musi znaleźć rozwiązanie, mogące uczynić go zdolnym do pokonania swoich dręczycieli.


Studiowanie Ju Jutsu

Kilkunastoletni Jigoro w agresywnej pozie

Znalazł to czego szukał. całkowicie przez przypadek, usłyszał o ju jitsu. Zachęcony sloganem mówiącym, że mały człowiek jakim on sam był, może pokonać większego od siebie rywala, w walce na równych zasadach. Postanowił doprowadzić swoje Ju jitsu do perfekcji. Jednakże dawni mistrzowie ju-jutsu musieli zajmować się inną działalnością i początkowo nie było łatwo znaleźć nauczyciela tej niemodnej już sztuki walki. Szczęśliwym zbiegiem okoliczności Kano w wieku 17 lat trafił do "nastawiacza kości" Teinosuke Yagi ze szkoły Tenshin-shinyo-ryu, który już niestety nie praktykował szkoleniauczniów. Dzięki kontaktom Yagi, Kano został przyjęty do szkoły Hachinosuke Fukuda, również mistrza Tenshin-shinyo-ryu. Kano ćwiczył codziennie, jednocześnie czytał europejskie podręczniki dotyczące wychowania fizycznego, analizował też techniki sumo - tradycyjnych japońskich zapasów, a nawet uczył się boksu i gimnastyki. Poszukiwania te były bardzo trudne, bowiem nie istniał wtedy jeszcze japoński termin Taiiku, który znaczy "wychowanie fizyczne". W Japonii ćwiczono nie tyle dla wzmocnienia ciała, co dla celów wojennych. Trzeba przyznać, że już swej początkowej karierze poznał, mimo wszystko, dobrych nauczycieli różnych szkół ju-jutsu. Fukuda był bardzo szlachetną osobą i wzorem do naśladowania dla młodego Kano, który zresztą wiele się od niego nauczył. Fukuda był lepszy w praktycznych ćwiczeniach niż w kata. Nauczał techniki przez ćwiczenie, krótko wyjaśniał ruchy, nie przywiązywał wagi do form. Czasem jednak nie było zajęć, Fukuda bowiem chorował. Wtedy Kano najczęściej ćwiczył z Tsunejiro Tomitą, swoim służącym, który również zapisał się do szkoły Fukudy. Wzajemna sympatia pomiędzy Kano a Fukudą działała w obie strony i najlepszym tego dowodem był fakt, że po śmierci w sierpniu 1879, Hachinosuke Fukuda pozostawił wszystkie pisemne instrukcje szkoły (pewnego rodzaju biblię szkoły Tenshin-shinio-ryu) Jigoro. Miejsce nauczyciela Hachinosuke, zajął 64-letni Masatomo Iso. Starszy wiekiem, lecz nadal niewiarygodnie silny i elastyczny. Masatomo był synem i następcą słynnego Matayemona Iso, Kano często wspominał, że u nikogo nie widział tak świetnego stylu i techniki, jak u mistrza Matayemona. Iso zmarł w 1881r. i również jak jego poprzednik, pozostawił Jigoro zapiski swojej szkoły.

Wejście do świątyni Eishoji

Jigoro studiował pozostawione przez niego rękopisy. Ponadto odwiedzał innych mistrzów ju jitsu, chcąc pogłębić swą wiedzę. Wykupywał z księgarni rękopisy dotyczące ju jitsu, aby studiować metody różnych szkół. Mniej więcej w tym czasie poznał mistrza Tsunetoshi Jikubo ze szkoły Kito-ryu w której większy nacisk kładziono na walkę niż na układy formalne kata. Jikubo zaprzyjaźnił się później z Kano i miał nadzieję, że zostanie on jego następcą jako mistrz tej szkoły. Techniki tam nauczane były bardziej skomplikowane i trudniejsze do wykonania. Jednak po upływie roku, Jikubo przyznał podczas rozmowy z Jigoro, iż więcej nie potrafi go już nauczyć. Kano w owym czasie miał już tytuł „shinan” (mistrz) i był asystentem główne instruktora. Później, umierając w 1888 roku Jikubo przekazał Kano po sobie poważną spuściznę techniczą. Między innymi z powodu sentymentu żywionego wobec Jikubo, Kano umieścił jedno z kata szkoły Kito-ryu w stworzonym później przez siebie systemie Kodokan Judo, kata zwane Koshiki-no-Kata. W 1882 roku Kano skończył studia uniwersyteckie i został nauczycielem literatury i języka angielskiego na Wydziale Ekonomii Politycznej Uniwersytetu Gakushuin. ZamieszkałZdawał sobie już sprawę, że żadna ze szkół ju jutsu nie stworzyła spójnego systemu. Wiedział, że ju jutsu jest archaiczne również ze względu na swoją brutalność, która w wielu wypadkach uniemożliwiała racjonalny trening. Ju jutsu nie miało dodatkowo nadbudowy filozoficznej tak potrzebnej w czasach przemian.

Zapiski szkoły Tenshin-shinyo-ryu otrzymane od H.Fukudy


Kodokan Judo – początkowy okres

Jigoro Kano (1860 - 1938)

Jigoro Kano w 1882 roku zakłada własną szkolę - Kodokan Judo (terminu judo używały wcześniej niekiedy różne szkoły ju jutsu, Jigoro Kano, chcąc odróżnić swoje nowoczesne judo dodał do słowa judo słowo kodokan. Stanie się ona najsłynniejszą po dziś dzień działającą szkołą judo. Judo przetłumaczyć można na polski jako „łagodna droga”. Kodokan znaczy „miejsce, gdzie można nauczyć drogi”. Kodokan judo znaczy więc „miejsce gdzie można uczyć się łagodnej drogi”. Nie mogąc znaleźć w tym czasie dogodnego miejsca, Kano z 9 uczniami (rekrutujących się przeważnie z Kolegium Szlacheckiego) przekształcił w nie krużganek (4x6 metrów) buddyjskiej świątyni Ejshoji w tokijskiej dzielnicy Kita Inaro w salę ćwiczeń (dojo), kładąc na podłodze 12 tatami (miały one wymiary 1,88m x 0,94m – więc były mniejsze niż dzisiejsze – 2 x 1m). W świątyni tej posiadającej sześć pomieszczeń mieszkał już wcześniej. Kano utrzymywał nie tylko siebie, musiał także troszczyć się o swego służącego Tsunejiro (z którym ćwiczył ju jitsu i który towarzyszył mu od dawna. Ponadto zagraniczne książki, które kupował były bardzo drogie. Zgodnie ze zwyczajem musiał też dawać upominki starszym mistrzom szkół ju jitsu, gdy ich odwiedzał. Jako profesor powinien również dbać o schludny wygląd. Wydatki związane z dalszymi studiami ju jitsu także były znaczne. Aby zarobić trochę dodatkowych pieniędzy, Kano zabrał się za tłumaczenie z angielskiego na japoński "Traktatu o etyce". Dzięki tym tłumaczeniom udało mu się zbudować dojo Kodokan. Kiedy dojo zostało ukończone, przyjaciele Kano: Kumazo Tsuboi, Kojiro Tatsumi, Chiyomatsu Ishikawa przychodzili tam od czasu do czasu, aby poćwiczyć i coraz bardziej sobie uświadamiali, że Kano ćwiczenia ju jitsu traktuje poważnie, a nie jako hobby.

Symbol Kodokan Judo - Sakura



Kiedy powstał Kodokan? „Ogólna historia Kodokanu" podaje datę 5 czerwca 1882, lecz historia ta została napisana trzydzieści lat później. „Pierwsza Księga Przyrzeczeń” datowana jest na rok 1884. Bardziej więc uczciwe będzie stwierdzenie, że Kodokan Judo powstał 1884 roku.W 1882 roku, powstała „Księga Życzeń"', wszyscy praktykujący ju jutsu Kano zostali w niej ujęci. Dziesięciu zostało zapisanych w 1882 roku, a ośmiu w następnym - 1883. Dojo, gdzie Kano prowadził ćwiczenia, nadal używając dla swojej sztuki nazwy ju jutsu, było bardzo niewielkie.Tsunejiro Tomita uważa, że Kodokan datuje się od lutego 1882 roku, tj. od momentu gdy on i Kano zamieszkali w świątyni Eishoji i rozpoczęli pierwsze ćwiczenia. Można to ostatecznie uznać, ale faktycznie utworzenie Kodokan powinno być datowane o dwa lata później - na rok 1884 — gdyż, od tego roku Kano używa nazwy judo, a nie jak dotychczas ju jutsu. W świątyni Eishoji godziny ćwiczeń nie były określone. Gdy Kano wracał wieczorem z Gakushuin, odkładał książki i zakładał swoje keikogi, poświęcając się ćwiczeniom. Jeśli ktoś go odwiedzał, wtedy na keikogi zakładał haori.

Tsunejiro Tomita

Shiro Saigo

Zaczynał ćwiczyć, gdy czuł się na siłach - obojętnie czy to był dzień, czy też noc. W każdą niedzielę miał cztery lub pięć treningów trwających do 23.00 lub nawet do północy. Nauczycielami byli Kano i Tsunetoshi Iikubo.

Iikubo przychodził do dojo regularnie kilka razy w tygodniu.Obaj mistrzowie czasami walczyli ze sobą. Tsunetoshi był bardzo silny, lecz Kano potrafił mu się przeciwstawić; Jigoro miał wtedy dwadzieścia dwa lata, był pełen wigoru i wcześniej uczył się ju jutsu. Tsunetoshi dzięki swej doskonałej technice zawsze znalazł słaby punkt u Kano i rzucał go w elegancki sposób, podziwiany przez Tsunejiro Tomitę i Shiro Saigo. Ale czasami zdarzało się, że to Kano rzucał Iikubo za pomocą uki-goshi lub harai-goshi, które były jego ulubionymi technikami.Ze względu na wiek - miał już ponad czterdzieści lat - Iikubo zwykle kończył trening wcześniej, gdyż brakowało mu tchu. Podczas ćwiczeń w Eishoji Tsunetoshi brał udział w randori lecz po przeniesieniu dojo do Kojimachi Nibancho ćwiczył już tylko kata.

Jigoro Kano ucząc swoich podopiecznych, czynił to według własnych poglądów, nie zapominając jednak o mądrości swoich nauczycieli. Przychodziło to mu naturalnie, bez większego wysiłku, nauczał nowych elementów, odróżniając swoją metodę od innych. Nie zapominał o rozwoju swojej wiedzy i umiejętności. Podróżował całymi dniami, by spotykać się z innymi nauczycielami ju jitsu. Uczył się od nich ich sposobów i polepszał swoje techniki. W międzyczasie Kano zaczął opracowywać własne techniki i udoskonalać te już mu znane. Opracował takie techniki jak: Kata Guruma czy Uki Goshi. Po roku liczba chętnych była tak duża, że Kano musiał przenieść swoją szkołę do innej dzielnicy, gdzie wynajmował - jako salę ćwiczeń - magazyny wydawnictwa Kobukan (w wydawnictwie tym pracował jako nauczyciel języka angielskiego). Lekcje w szkole judo były w zasadzie bezpłatne. Jednak z powodu skromnych funduszy własnych Kano pobierał opłatę od najbogatszych uczniów. Kano studiował też rękopisy instruktażowe wielu innych szkół, szukając przewodniej zasady całego systemu, systematyzował techniki i doskonalił je od strony przydatności w walce.Dokonał znacznego wysiłku, aby nadać pełną formę swemu nowemu ju jitsu. Chociaż już w 1882 roku rozpoczęto pierwsze ćwiczenia w Kodokan, ale faktycznie utworzenie Instytutu Kodokan powinno być datowane o dwa lata później - na rok 1884 - gdyż, od tego roku Kano używa nazwy judo, a nie jak dotychczas ju jitsu. Na początku 1884 roku zatwierdzono tzw. " Księgę Życzeń" i tych którzy byli uczniami Kano od 1882 roku poproszono o złożenie tam podpisu. Wprowadził przysięgę. Przyrzeczenia te uczniowie składali nie swojemu mistrzowi, ale samym sobie, co było wyjątkowe w zhierarchizowanej Japonii.
Przysięga brzmiała:

Każdy podpisał się pędzelkiem umoczonym we własnej krwi. Tego samego dnia Shiro Saigo i Tsunejiro Tomita otrzymali dyplomy na 1 dan. To oni otrzymali pierwsi czarne pasy w Kodokan.

Członkowie Kodokan Judo 1885r.


Rozwój Kodokan Judo

Pomimo trudności jakie napotykała, szkoła mistrza Kano rozwijała się szybko. W 1886 Kodokan liczył już dziewięćdziesięciu ośmiu uczniów. Była dobrze znana w całym mieście. Do wszystkich zajmujących się sztukami walki dochodziły informacje o nowej koncepcji nauczania, stosowanej przez mistrza Jigoro. Hikosuke Totsuka, główny rywal i oponent Jigoro, nauczyciel Ju jitsu, otworzył na nowo swoją starą szkołę Totsuka-ryu, która współzawodniczyła z Kodokan. W roku 1886 pod nadzorem Policji Tokijskiej, zorganizowano turniej (można powiedzieć że był to pierwszy w historii turniej judo). Nie trudno się domyśleć, jakie emocje wywołała ta impreza wśród zwolenników szkół Kodokan i i innych szkół ju jitsu. Turniej miał być bitwą ostateczną. System, który okazał by się lepszy (skuteczniejszy), miał być wprowadzony do szkół jako element edukacji. Obaj mistrzowie zdawali sobie sprawę jaka jest stawka. Do boju wysłali po szesnastu swoich najlepszych podopiecznych. Kodokan okazał się bezdyskusyjnym zwycięzcą, zawodnicy Kodokan Judo wygrali czternaście walk i dwie zremisowali. Techniki Kodokan Judo, dzięki temu, zostały wprowadzone również jako jednen z podstawowych elementów nauczania w szkołach policyjnych. Przez cały okres rozwoju judo, uczniowie Kano zostawali wyzywani na pojedynki i walki przez uczniów starych szkół ju-jitsu. Jeden z głośniejszych pojedynków odbył się również w 1886 roku, kiedy to Kodokan wydelegował czterech uczniów na inaugurację Hachitani Magoruku dojo. Było to pierwsze spotkanie z cyklu spotkań zwanych dzisiaj "zawodami czerwono-białych". Podczas tej inauguracji obecnych było wielu ludzi doskonale znających ju-jitsu. Demonstrowano kata, a Tsunejiro Tomita ćwiczył z synem mistrza dojo Mmoru Hachitani. Ludziom podobała się demonstracja technik judo. Wtedy to wyzwał do walki Tomitę niejaki Hansuke Nakamura najsilniejszy mistrz ju-jitsu wśród policjantów z Komendy Głównej Policji w Tokio. Walkę wygrał Tomita, budząc tym podziw i zdziwienie wśród ćwiczących ju jitsu, a także sensację wśród policjantów.

Uki goshi w wykonaniu Jigoro Kano na pokazie technik Judo

Tomita wspominając tę walkę mówił: "Wtedy miałem dwadzieścia dwa lata i stopień 3 dan. Uważałem, że Nakamura za bardzo polegał na swojej sile, dlatego mogłem ją wykorzystać na swoją korzyść." Należy sobie zdać sprawę, że Kano napotykał wiele przeszkód. Miał też wielu przeciwników pragnących przeciwstawić się głoszonym przez niego ideom. Stopniowo jednak idee Kodokan Judo rozszerzyły się na całe społeczeństwo i urzędy państwowe, dzięki głębokim zasadom głoszonym przez Kano, wysokiej moralności i ogromnemu znaczeniu wychowawczemu nowego systemu. Tak oto powstała najsłynniejsza na świecie szkoła judo, "Kodokan Judo". Po kilku latach przestała być jedyną szkołą w Japonii. W całym kraju powstawały liczne sekcje i szkoły, w których uczono sztuki judo. Judo miało znaczenie edukacyjne i jego wiedza pedagogiczna na pewno mu w tym pomagała. Starał się przekonać swoich podopiecznych, że sztuka ta jest drogą w życiu, a nie tylko sposobem spędzania wolnego czasuPrawdziwy rozwój Kodokan datuje się od 1886 roku, 3 października 1887 roku sekcję Kodokan utworzono w Nirayama, a druga powstała 1 września 1888 roku na wyspie Etajima w Oficerskiej Szkole Marynarki Wojennej. Prawdą jest, że kolegium Gakushuin już miało wcześniej klub judo, ale w roku 1886 z nieznanych powodów przerwano tam treningi. Tak więc należy stwierdzić, że Oficerska Szkoła Marynarki Wojennej jako pierwsza instytucja przyjęła i włączyła judo do swojego programu. Nauczycielami w tej szkole zostali Yoshiaki Yamashita oraz Hoken Iwaki. 17 września 1889 roku powstała również sekcja w dzielnicy Kojimachi, w Tokio, ale na bardzo krótko. Ponownie wznowiono jej działalność w 1891 roku. 21 października 1889 roku powstała sekcja Kodokan w Kioto. Następną utworzono w Kumamoto w 1892 roku, 20 września. Od tego czasu w całej Japonii powstało wiele sekcji judo.

W 1887 roku Kano ustalił ogólne techniki i elementy systemu Kodokan Judo, które jednak rozwijało się (Jigoro Kano zmieniał i dokładał wciąż nowe techniki) jeszcze do 1922 roku.

W swoim rozwoju technik zwrócił uwagę na sposoby wytrącania z równowagi przy stosowaniu rzutów. Wybrał i usystematyzował najskuteczniejsze techniki, usunął niebezpieczne i nieskuteczne. Dopracował np. takie techniki jak: kata guruma czy uki goshi. Wprowadził elementy własnego pomysłu (np. harai-goshi - rzut przez zagarnięcie biodrem, który powstał jako skuteczne uzupełnienie uki-goshi). Ponadto rozwiną te techniki, które były słabo rozwinięte w ju-jutsu, takie jak rzuty nożne – podcięcia – będące bardzo skuteczną bronią z silniejszym przeciwnikiem, mające olbrzymi wpływ na sposoby poruszania się po tatami. Przede wszystkim zwrócił jednak uwagę na metody nauczania, opracowując metodykę w oparciu o wypracowane formy kata, randori oraz uchi komi. Stale wprowadzał nowe techniki. Stronę wychowawczą i zasady filozoficzne rozwijano stopniowo i ostateczną formę osiągnęły dopiero w 1922 roku. Jigoro Kano opracował i wprowadził system klasyfikacji ćwiczących judo, którą przyjęły później wszystkie sztuki walki budo. Są to stopnie szkoleniowe kyu (uczniowskie) i dan (mistrzowskie). W 1895 roku Kano z grupą swoich najlepszych uczniów tworzy "go kyo" (go - pięć, kyo - grupa, zasada) - czyli metodę nauczania, podzieloną na pięć grup. Metodę tę modyfikuje i wzbogaca o nowe techniki, usuwając inne – archaiczne, dając jej ostateczny kształt w 1920 roku. (Ogólnie po ostatnich, kosmetycznych korektach w 1997 roku, technika Kodokan Judo obejmuje 96 technik 67 nage waza i 29 ne waza).

W sierpniu 1897 roku tworzy Towarzystwo "Zoshi-Kai", którego głównym celem było wychowanie młodzieży. Po czym tworzy Instytut Kano, a następnie kolejne instytuty: Zenyo, Seihei, Zenichi i inne przeznaczone wychowaniu młodzieży. W 1899 roku - Kano, będąc przewodniczącym Komitetu Butotukai, ustalił przepisy sędziowskie sportowej walki judo, które ogłosił jako obowiązujące także w Kodokan.

W 1907 roku opracowuje następne formy: Kime-no-kata (formy samoobrony), Nage-no-kata (formy rzutów) i Katame-no-kata (formy chwytów: trzymań, duszeń, dźwigni). Wymienione kata (formy) tworzy Jigoro Kano w Butotukai. W 1909 roku przekształca Kodokan z prywatnej instytucji w stowarzyszenie.


Ekspansja judo na świecie

13 wrześniu 1889 roku Jigoro Kano wyjeżdża na wielkie tournee po Europie, na polecenie ministra Dworu Cesarskiego gdzie przebywa do stycznia 1891 r. Cel wyjazdu - oczywiście propagowanie judo. Kano był również ciekaw czy wschodnia metodyka nauczania może być akceptowana przez świat, zafascynowany był Europą i jej formami aktywności fizycznej. Jigoro Kano odwiedza Anglię, Francję, Niemcy, Austrię. Pokazy uzupełnia teoretycznymi wykładami. W 1890 roku, został poproszony przez władze Marynarki Brytyjskiej o przeprowadzenie pokazu. Widzowie byli pod wrażeniem i z entuzjazmem zostali pierwszymi ambasadorami Judo w Europie. Wizyta Kano w Europie miała istotny wpływ na rozwój tej dyscypliny sportu na naszym kontynencie.

Waki gatame na europejskim pokazie samoobrony

W 1903 roku, jeden z najlepszych uczniów Jigoro, Yoshiaki Yamashita został wysłany do Ameryki. prowadził treningi na Harvard University w Bostonie oraz w Amerykańskiej Akademii Marynarki Wojennej (U.S. Naval Academy) do roku 1906. W roku 1924 miał nawet zaszczyt udzielić lekcji prezydentowi USA - Theodorowi Roosveltowi. Równolegle, od roku 1904, Tsunejiro Tomita uczył Judo na Columbia University w Nowym Jorku, a Shozo Kuwashima w 1920 roku otworzył szkołę Judo w Chicago.
Mitsuo Maeda natomiast uczył judo w Ameryce Środkowej i Południowej, osiadając w końcu w 1914 roku w Brazylii, gdzie założył własne dojo. Jego uniowie z rodziny Gracie przekształcili Kodokan Judo w brazylijskie ju jutsu (kładące większy nacis na techniki w ne waza). Historia brazylijskiego ju jutsu jest więc podobna do sambo. Oba te style rozwinęły się dzięki nauczycielom Kodokan Judo, którzy stracili kontakt z Japonią.

W Meksyku wprowadzał judo Shinshiro Satake, a w Argentynie Yoshio Ogata, który doprowadził w 1939 r. do utworzenia w Buenos Aires Narodowej Federacji Judo.

Francja, Niemcy i Wielka Brytnia to kraje, w których judo, początkowo pojmowane jako ju jutsu, pojawiło się najwcześniej i mniej więcej w tym samym czasie – przełom XIX i XX wieku. Niemcy były pierwszym krajem, w którym rozwój judo ujęto w ramy organizacyjne, powołując pierwszy w Europie krajowy związek judo, zorganizowali również pierwsze zawody sportowe. Natomiast w Wielkiej Brytnii powstał pierwszy amatorski ogólnodostępny klub judo. Te trzy kraje przyczyniły się na gruncie europejskim do rozwoju judo, a także, później, wniosły wkład przy tworzeniu pierwszej kontynentalnej organizacji judo, European Union Judo (EUJ) i organizacji światowej International Judo Federation (IJF). Do dnia dzisiejszego judo sportowe w tych krajach stoi na bardzo wysokim poziomie.

Jigoro Kano podczas Igrzysk Olimpijskich - 1912 r.

Pierwszymi Japończykami, którzy przybywali do Wielkiej Brytanii we wrześniu 1899 roku byli Yukio Tani i Seki Uyenishi. Kilka lat później przyjechali Taro Miyake, Ono Agittaro i Higashi Katsukuma. Nauczali oni judo w różnych szkołach m.in. na Politechnice Londyńskiej, w Szkole Rezerwy Marynarki Wojennej i w szkole wojskowej w Aldershot. Jednak największe zasługi dla rozwoju i propagowania judo w Wielkiej Brytanii miał Gunji Koizumi, Na prośbę Jigoro, Koizumi i Yokio Tani wyruszyli do Anglii w 1905 roku, ale pierwszy amatorski klub Koizumi założył dopiero w 1918 roku w Londynie. Nazwał go Budokai, klub ten wielokrotnie wizytował sam Jigoro Kano.

Łagodna Droga od 1906r. nauczana była na Węgrzech przez Yoshisaburo Sasaki.
Pierwszy sekcja powstała w 1905 roku w Paryżu. Jego założycielem był Guy de Montgailhard, który uczył się judo w Londynie. Pojawiające się w tym okresie sekcje zrzeszające miłośników ju jutsu (judo) były klubami elitarnymi i skupiały małe grupy ludzi. W roku 1924, z przybyciem Hikoichi Aida i Keishici Ishiguro, Kodokan judo pojawia się we Francji, gdzie Keishici Ishiguro udzielał lekcji m.in. prezydentom: Gastonowi Doumergue i Raymondowi Poincare. Szeroki rozwój judo we Francji przypada na przełom lat dwudziestych i trzydziestych, kiedy to do Francji przybywają dwaj Japończycy – Ishiguro i Kawaishi. Szczególne zasługi dla judo we Francji ma Mikonosoke Kawaishi zwany „ojcem francuskiego judo”, który przystosował judo do mentalności Europejczyków, tworząc adoptowany do warunków europejskich system szkolenia, obowiązujący przez wiele lat na całym kontynencie. Kawaishi wierny tradycji Kodokan Judo rozwija francuskie judo w takim kierunku, jak to widział mistrz Kano. Dzięki działalności Mikonosuke następuje rozwój judo jako dyscypliny sportowej. Reprezentował on też Kodokan Judo w Holandii.

W Niemczech japońskie sztuki walki wręcz (ju jutsu, judo), także bardzo zyskują sobie wielu zwolenników. Już w 1905 roku powstaje w Berlinie „Jiu jitsu Club”. Do Niemiec przybywają także Japończycy propagujący Kodokan Judo. W 1906 roku w szkole kadetów znajdującej się w okolicach Berlina nauczał judo jako samoobrony Japończyk Ono Agitaro. Wysłannikiem Kodokanu był Hanno Rhi , który następnie pojechał do Szwajcarii. Niemieccy działacze wspólnie z Anglikami z Budokai inicjują pierwsze międzynarodowe zawody judo, podczas których rywalizują ze sobą kluby z Wiesbaden i Frankfurtu z Londynem. Pierwsze spotkanie międzypaństwowe odbyło się już 15 listopada 1929 roku w Londynie. W Niemczech początek systematycznego szkolenia judo dali Kazuzo Kudo i Sumio Imai, a sam Jigoro Kano dwukrotnie odwiedził ten kraj, przeprowadzając treningi w latach 1928 i 1933.

Od roku 1924 Youtarou Sugimura rozpoczął prowadzenie treningów we Włoszech.

W 1933 roku we Frankfurcie nad Menem delegaci z Niemiec, Szwajcarii, Francji i Wielkiej Brytanii ustanowili Europejski Związek Judo. Inicjatorami tych poczynań byli Japończycy przebywający w tych krajach. W Niemczech – Rhi, Kitabake, w Anglii – Koizumi, Tani, a we Francji – Ishiguro, Kawaishi. Jednak działalność tego pierwszego międzynarodowego związku judo upadła, gdy Ishiguro powrócił do Japonii.

Jigoro Kano w 1930 r.

W 1932 i 1933 roku Jigoro Kano sam przybywał do Europy, odwiedza Paryż, Wiedeń, Berlin, Monachium, Londyn, demonstrując technikę judo i wygłaszając odczyty dotyczące istoty i zasad judo. Po tych wizytach dopiero upowszechnia się nowa nazwa judo, wypierając nazwę ju jutsu.

Ekspansja Judo nie mogła ominąć także krajów Azji. W roku 1929 Kodokan odwiedził laureat Nagrody Nobla - Hindus Rabindranath Tagore. Zwrócił się do Jigoro Kano o wysłanie jego uczniów do Indii, aby nauczali Judo na Uniwersytecie w Bombaju. Spowodowało to wyjazd w 1929 r. do Indii Shinzo Takagaki, który w późniejszym okresie udzielał lekcji także w Nepalu i Afganistanie. W Afganistanie treningi prowadził także Tatsumuro Ishi, który następnie swoje Dojo przeniósł do Iranu. W Singapurze Judo rozpowszechnione było przez Shigeru Iizuka.

Swoje miejsce w tamtych latach Judo znalazło nawet na Czarnym Lądzie. W Egipcie uczył bowiem Keishichi Ishiguro, a w Etiopii - Noriyuki Kuzuhara.

Odmienną historię miało wprowadzenie judo do Rosji. Pierwsza sekcja powstała tam w 1912 roku we Władywostoku. Założył ją Vasilii Oshchepkov urodzony na japońskim wtedy Sachalinie, posiadacz 2 dan zdobytego w Kodokanie (pierwszy europejczyk, który zdobył czarny pas). Jednak judo w tej sekcji "odciętej od korzenie" zaczęło ewoluować trochę w innym kierunku, wpłynął na to również trochę inny strój ćwiczących jak również wprowadzenie nowych technik zapożyczonych od narodowych zapasów mieszkańców Syberi i Kaukazu, tak powstało Sambo (jego założyciel nie ukrywał japońskiego rodowodu walki, co przypłacił życiem, stracony jako japoński szpieg). Japońskim propagatorem judo w Rosji był prawdopodobnie Takeo Hirose, jeden z uczniów Kodokan Judo, cieszący się sławą nie tylko judoka, lecz również żeglarza. Takeo Hirose na początku naszego stulecia wykorzystał rejs do Rosji dla prezentacji judo przez obliczem cara. W ZSRR judo pojawiło się w 1930 roku za sprawą Takagaki Shinzo. Jednak większą popularność zyskało dopiero po roku 1960. Zawodnicy radzieccy (przekwalifikowani z sambo do w judo) po raz pierwszy wystartowali (z sukcesami) w Mistrzostwach Europy w 1962 roku. Jednak Federacja Judo ZSRR powstała dopiero w 1972 roku. Do 1972 roku judo było w federacji sambo.

Przez długi okres, od czasu powstania w 1882 roku aż do 1948 roku, jedyną organizacją odpowiedzialną za prawidłowy rozwój judo w Japonii i na świecie był Kodokan Judo. Ogólnojapońska Federacja Judo powstała dopiero w 1949 roku. Wcześniej, bo w 1948 roku, w Paryżu powstała Europejska Unia Judo (EUJ), która jest pierwszą organizacją kontynentalną na świecie.


Niedokończona praca

W 1911 roku Jigoro Kano tworzy ośrodek kształcenia nauczycieli (profesorów) judo w Kodokan, w lipcu tego samego roku zakłada Federację Sportu Japonii, której zostaje pierwszym prezydentem. Stanowisko to piastuje przez kolejnych dziesięć lat (zrezygnował z niego w 1921 roku, by następnie zostać honorowym prezydentem tej federacji). W latach 1912-1913 Kano przebywa w Europie i Ameryce, gdzie studiuje i zarazem naucza swojej sztuki walki. Po powrocie do Japonii zakłada w 1915 roku pismo - miesięcznik Kodokan, który obecnie nosi nazwę "Judo Kodokan". Prace nad rozwojem Kodokan Judo trwały nadal. Z biegiem czasu doszło na przykład do wyodrębnienia się z Kodokan judo nowej jego odmiany. Judo jako droga do kształtowania ducha i ciała idealnie nadawało się do promowania wśród młodych Japończyków, a zatem na uczelniach. Aby jednak uczynić je łatwym do nauczenia się w stosunkowo krótkim czasie oraz bardziej bezpiecznym, Kano położył nacisk na techniki parteru, ograniczając znaczenie trudnych i czasochłonnych w nauce rzutów. Już w roku 1914 zorganizował Mistrzostwa Japonii Szkół Wyższych na Cesarskim Uniwersytecie w Kioto. Stąd też ostatecznie nową odmianę judo nazwano uniwersytecką – Kosen. (analogiczną z brazylijskim ju jutsu wywodzącym się z judo) Nie jest więc ono osobnym stylem, tylko jego odmianą, innym nurtem Kodokan judo wzbogacającym jego technikę. Po dziś dzień Kosen jest praktykowane na niektórych uczelniach japońskich (Mekką Kosen judo jest Klub Judo Uniwersytetu w Kioto).

Kobieca sekcja w Kodokanie w 1935r.

Jigoro Kano był pierwszym azjatą, który został członkiem Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego w 1909 roku (na wniosek Francji). Był aktywnym działaczem olimpijskim - za wszelką cenę pragnął zorganizować Igrzyska Olimpijskie w Japonii, bo tym samym, jako gospodarz, miałby prawo wprowadzenia judo do programu igrzysk jako dyscypliny pokazowej (judo zadebiutowało jako pokazowa dyscyplina olimpijska w Tokio w 1964 roku). W latach 1920-1930 przebywa on wielokrotnie w Europie, gdzie działa głównie na forum Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego. Jigoro Kano w dość krótkim czasie zdobył duży autorytet w kraju i za granicą, a jego judo zostało uznane i docenione jako udoskonalona wersja ju jitsu. W 1930 roku rozegrano - I Mistrzostwa Japonii w judo. Kano nie poprzestawał jednak w swojej działalności edukacyjnej i w roku 1932 dał tego dowód, obejmując stanowisko Ministra Wychowania Fizycznego w Japonii. W roku następnym otworzył nowy Kodokan, w którym można go było spotkać, nauczającego na macie niemalże codziennie.W tych latach powstała pierwsza sekcja kobieca. Nauki swoje dawał prawie po kres swojego życia.

W 1938 roku Jigoro wziął udział w 37 sesji MKOI w Kairze, dotyczącym następnych Igrzyskach Olimpijskich, a zakończonym triumfem dla wielkiego mistrza. Osiągnął sukces, gdyż Igrzyska zostały przyznane Tokio, miały się odbyć w 1940 roku. Jednak jego śmierć i II Wojna Światowa pokrzyżowały plany. Opromieniony sukcesem na kongresie, wsiadł na statek "Hikawa Maru", który miał go zabrać z powrotem do ojczyzny. Na pokładzie statku zapadł w wyniku komplikacji pogrypowych na zapalenie płuc i 4 maja 1938, około godziny 6:30 rano zmarł. Został pochowany na cmentarzu Haechu w departamencie Chiba


Zasady Kodokan Judo prof. Jigoro Kano

Ponad 125 lat temu, profesor Jigoro Kano założył pierwszą szkołę judo - Kodokan Judo. Od tego dnia, nauki japońskiego wielkiego mistrza pozostają aktualne. Jego wizerunek jest czczony w dojo na całym świecie. Kano rozwinął metodologię nauczania sztuk walki i rozwinął koncepcję filozoficzną o znaczeniu tej praktyki w charakterze i zachowaniu osoby.





Zasady judo stworzone przez prof. Kano

Zasada ogólna.

 

Czynić tak aby jak najbardziej efektywne współdziałał umysłu i ciało.

 

3 podstawowe zasady judo:

Jeśli mocniejszy przeciwnik mnie popchnie, na pewno upadnę do tyłu, nawet jeśli zablokuję z całej siły. Jeśli natomiast w momencie pchnięcia ustąpię i wykorzystam stratę równowagi przeciwnika do wykonania własnej techniki to mam szansę na zwycięstwo.

Zasady judo spisane przez J.Kano

Zasada ta opisuje dobór właściwego sposobu (techniki) do określonej sytuacji, polega ona na optymalizacji naszych poczynań. Nie będę przecież po pchnięciu rzucał przeciwnika w tył lecz w przód.

Ta zasada mówi o szlachetnych założeniach etyki judo, zabrania używać judo poza treningiem lub walką sportową z wyjątkiem obrony koniecznej. Mówi jeszcze o dbaniu o współćwiczących, szczególnie o naszego partnera.

Siedem zasad filozoficznych, dla zaawansowanych zawodników judo.

  1. Wiedza jest kontrolowaniem, a kontrolowanie – zwycięstwem.
  2. Kto się boi, jest skazany na porażkę.
  3. Tylko ten, który szuka z pokorą wiedzy, jest bliski doskonałości.
  4. Kiedy uświadamiasz sobie ze smutkiem, że nie znasz niczego, robisz twój pierwszy krok w nauce.
  5. Nigdy nie bądź dumny ze zwycięstwa nad przeciwnikiem. Ten którego pokonałeś dzisiaj może wygrać z tobą jutro; jedyne zwycięstwo, które przetrwa to przezwyciężenie twojej własnej niewiedzy.
  6. Judoka nie może doskonalić się, by walczyć, on walczy by się doskonalić.
  7. Zrozum, że ty który już potrafisz, musisz być cierpliwy, by nauczać swoich umiejętności.

strong>Paradoks Kano

Fundamentem sukcesu Kodokan Judo w XIX wieku była skuteczność w realnych walkach nie ograniczonych sportowymi przepisami. Przełomowy był rok 1886. W roku tym pod nadzorem Policji Tokijskiej, zorganizowano mecz między judo a wiodącą szkołą ju jitsu (Totsuka-ryu). System, który okazałaby się lepszy (skuteczniejszy), miał być wprowadzony do szkół jako element edukacji. Stawką więc było przetrwanie i rozwój. Zawodnicy Kodokan Judo wygrali czternaście walk i dwie zremisowali. Nie był to jedyny sukces judo. Przez cały okres rozwoju judo, uczniowie Kano zostawali wyzywani na pojedynki przez uczniów starych szkół ju jitsu, wychodząc z tych pojedynków zwycięsko. Dlaczego tak się stało? Judo nie dysponowało przecież w swoim arsenale niebezpiecznych dla zdrowia i życia technik (Kano świadomie wszystkie je wyeliminował). Wszystkie techniki, które pozostały w judo lub zostały opracowane przez Kano można było sprawdzić więc w realnej walce treningowej (randori). W ju jitsu natomiast ćwiczono techniki dużo bardziej niebezpieczne, rzadko stosowane ze względu na swoją brutalność, bez realnej walki – markując tylko możliwość ataku. Podobnej selekcji podlegały też techniki bardzo trudne, skomplikowane i wręcz niemożliwe do zastosowania w starciu bez kilkunastu lat praktyki – w judo pozostały techniki prowadzące prosto do zwycięstwa.

Dzisiejszy Kodokan w Tokio

Techniki proste i bezpieczne judocy trenowali w realnej walce na 100% siły i prędkości, na oporującym przeciwniku jednocześnie ograniczając do maksymalnym możliwości kontuzji)!

Paradoks polega więc na tym, że Kano ograniczając niebezpieczne techniki zyskał na skuteczność – po prostu wszystkie jego techniki były proste, sprawdzone w walce oraz trenowane na zajęciach na 100% - bez markowania.

Historia lubi się powtarzać... Młodzi ludzie stawiając wyżej tzw. walkę realną nad klasycznymi sportami walki (judo, boks, zapasy) - popełniają ten sam błąd, co zawodnicy ju-jitsu ponad 120 lat temu! Paradoksalnie: mniej groźne techniki, ale w pełni sprawdzone w treningu, są w realnym starciu znacznie groźniejsze od teoretycznych "zabójczych", a tym samym nigdy do końca nie zastosowanych. Również nie bagatelną rolę ma metodyka treningu sportowego w dyscyplinach olimpijskich.

Tak więc młody człowieku jeśli już koniecznie musisz walczyć w klatce zacznij od porządnego treningu judo! Może przy nim pozostaniesz :)


 

Materiał zaczerpnięty ze strony www.judo.pl.

Dziękujemy serdecznie Bemowskiemu Klubowi Sportowemu YAWARA za możliwość wykorzystania materiałów.

na podstawie:
Historia Judo, 1996 wydawca PZ Judo, 1996. tłum. Sławomir Tyszkowski,
oraz publikacji Janusza Pawluka, Tadeusza Kondratowicza, Waldemara Sikorskiego,
Stanisława Tokarskiego oraz Ryszarda Zieniawy i Ryszarda Ruszniaka